PHỤC CHẾ SÁCH THẦY CÚNG CỦA NGƯỜI DAO ĐỎ

Sách thầy cúng của người Dao Đỏ là hiện vật có giá trị về lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và tri thức dân gian, phản ánh các nghi lễ, phong tục, quan niệm tâm linh và chữ viết cổ của cộng đồng người Dao.

Phần lớn sách được làm từ giấy dó hoặc giấy thủ công, viết bằng mực tàu và đóng theo phương pháp truyền thống nên rất dễ bị hư hỏng do tác động của nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, côn trùng và quá trình sử dụng lâu dài.


Công tác bảo quản và phục chế được thực hiện nhằm kéo dài tuổi thọ hiện vật, đồng thời giữ gìn tối đa giá trị nguyên gốc về nội dung, hình thức và kỹ thuật chế tác.


Trước khi phục chế, hiện vật được kiểm tra, đánh giá mức độ hư hỏng, vệ sinh khô bề mặt, xử lý nấm mốc, các vết côn trùng cắn. Quá trình phục chế sử dụng vật liệu trung tính, không chứa axit, không ảnh hưởng đến chất liệu giấy và mực viết, đảm bảo khả năng tương thích với chất liệu gốc.


Hiện vật trước khi phục chế được vệ sinh bằng gôm chuyên dụng cho hiện vật giấy


Đối với những trang sách bị rách, thủng hoặc bong gáy, tiến hành gia cố bằng giấy dó Nhật Bản cùng hồ dán tinh bột trung tính, đảm bảo độ bền, tính tương thích và khả năng đảo ngược khi cần thiết. Những trang sách bị cong vênh được làm phẳng và ép kính, hạn chế tối đa sự can thiệp vào cấu trúc nguyên gốc của hiện vật.


Hiện vật sau khi làm sạch được bồi bằng giấy dó


Sau khi phục chế, sách thầy cúng được lưu giữ trong hộp bảo quản chuyên dụng bằng vật liệu không chứa axit, đặt trong kho có nhiệt độ khoảng 18 - 22°C, độ ẩm tương đối từ 50 - 55%, hạn chế ánh sáng trực tiếp và thường xuyên kiểm tra tình trạng hiện vật. Đồng thời scan toàn bộ nội dung từng trang sách để phục vụ công tác nghiên cứu, bảo tồn lâu dài và phát huy giá trị di sản văn hóa của cộng đồng người Dao Đỏ, giảm thiểu việc khai thác trực tiếp trên hiện vật gốc.


Hiện vật sau khi được phục chế xong


Mỗi hiện vật giấy được phục chế thành công là sự tiếp nối của một dòng chảy, thông tin lịch sử. Nhờ vào bàn tay tỉ mỉ, sự cẩn thận của người làm công tác Bảo quản của Bảo tàng Đắk Lắk, những trang đã cũ và không còn nguyên vẹn, những tấm bản đồ cổ loang lổ đã được tái sinh, tiếp tục kể lại câu chuyện của quá khứ cho thế hệ mai sau./.

Hồ Nhàn